مستند، تصویر یک ملت است
تولید بیش از پنجاه هزار دقیقه برنامه مستند، تهیه مجموعه های مختلف و 23 سال کار با تلویزیون را در کارنامه خود دارد. زیباشناسی در آثار مستند را اصلی مهم دانسته و ایران را بهشت مستندسازان می شمارد. وی سینما و تلویزیون را متمایز دانسته و خلق زیبایی در تلویزیون و نمایش زوایای پنهان اجتماعی را در سینما، اصلی مهم در تولیدات خود می داند. فرید بر این باور است که مستند، تصویر یک ملت است و با تولید آن می توان تمامی زوایای پیدا و پنهان مرزهای جغرافیایی و مردم آن را شناخت. علیرضا فرید مستندسازی صاحب سبک به شمار می رود. در «راهنمای سفر به ایران » با وارد کردن توریست های خارجی تلاش می کند تا از نگاهی بیرونی به پهناور گسترده ایران را طی کند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سیما؛ در «سیما گپ» این هفته با علیرضا فرید به گفت وگو نشستیم.   *** در ابتدا از زندگی شخصی و کاری خود برایمان بگویید: سال 1351 در تهران متولد و دیپلم ریاضی و فیزیک را از دبیرستان البرز گرفتم. به علت علاقه به رشته هنر و فیلم سازی در دانشگاه سوره رشته کارگردانی را خواندم. در دوران تحصیل فیلم های تبلیغاتی می ساختم و با پول آن فیلم های کوتاه تهیه می کردم. فیمنامه نویسی عرصه دیگری بود که در آن وارد شدم. از سال 1375 وارد کار ساخت فیلم در سازمان صدا و سیما شدم و یک سری مجموعه های مستند ساختم. اولین مجموعه که کار کردم «امید» نام داشت و برای شبکه یک ساختم. پس از آن تعداد زیادی مجموعه برای شبکه های مختلف ساختم و در کنار آن تعداد زیادی هم ویدیو کلیپ، آنونس و تیزر نیز کار کردم. اواخر دهه 70 طبق سیاستی که سازمان داشت مجموعه های بزرگ مستند با پروداکشن های بزرگ و بودجه های مناسب کلید خورد. در این دوران توانستم کارهای خوبی در زمینه مستند تولید کنم. اولین کار جدی «آواها و نواهای پهلوانی» بود که در سال 1378 ، در 15 قسمت برای شبکه یک ساخته شد. مجموعه موفقی که تاریخ 7هزار ساله پهلوانی در ایران را روایت می کرد. این ورزش را می توان از معدود ورزش هایی دانست که در آن موسیقی و ادبیات جاری است. حتی در معماری زورخانه ها و ابزار و ادوات ورزش زورخانه ای هم می توان فلسفه یافت. این مجموعه، جوایز زیادی در داخل و خارج کشور کسب کرد. مجموعه «اسب» با موضوع اسب های اصیل ایرانی، مستند «سفر» با نگاهی به مقوله گردشگری و «راهنمای سفر به ایران» از جمله مستندهایی بود که در داخل کشور تولید شد. پس از آن به سفارش سازمان مستندهایی در خارج کشور نیز ساختم که از آنها می توان به «حلقه وصل» و «آن سفر کرده» اشاره کرد. مستند «آن سفر کرده» در کشور ترکیه با همکاری وزارت فرهنگ این کشور در مورد زندگی مولانا در سیزده قسمت برای شبکه یک ساخته شد. به طور کلی در طی این سال ها بیش از 25 مجموعه مستند و سریال و فیلم بلند سینمایی را کار کرده ام.   *** ایده‌هایتان بیشتر در چه فضایی شکل می گیرد و تولید می شود؟ در بسیاری مواقع طرح کار را در اختیار تهیه کننده دیگری قرار می دهم و گه گاه مستقیما طرح را در اختیار تلویزیون قرار می دهم. در مورد تولید مستند بیشتر علاقمند هستم تا زیبایی های محیط را به تصویر درآورم. اعتقاد دارم به اندازه کافی مشکلات و نازیبایی توسط دیگران بازگو می شود، بنابراین خود را موظف می دانم از زیبایی ها بگویم. مخصوصا باید توجه داشت تلویزیون رسانه ای همگانی است و باید در جهت آرامش بخشی به جامعه قدم های مهمی بردارد. در سینما می توان از مشکلات و معضلات سخن گفت چرا که مخاطب آن قادر به انتخاب است. اما بیننده تلویزیون تنها می تواند کانال را عوض کند. پس به یک تقسیم کلی در کارهایم رسیدم؛ خلق زیبایی در تلویزیون و بیان زوایای پنهان اجتماعی در سینما.   *** آیا صرفا داشتن تحصیلات آکادمیک و یا تجربه فیلم سازی را برای ساخت یک مستند کافی می دانید؟ خیر. در تولیدات سینمایی و مستند دو جهان بینی مختلف وجود دارد. چرا که اساسا با دو جهان گوناگون مواجه می شویم. اولی فضای درام و نمایش و دیگری واقعیت و رئال. مستند با جهان فکر و اندیشه سروکار دارد و مقوله ای جدی است. امروزه شاهد تولید و پخش مستندهایی هستیم که عامل تحولات عظیم جهانی می شوند. الیور استون به عنوان فیلمساز موفقی شناخته می شود. مستند ده قسمتی «تاریخ نگفته امریکا»ی او موج عظیمی در جامعه امریکا و جهان ایجاد کرد. از آنجا که یک مستندساز به حوزه احساسات مخاطبان خود  نفوذ می کند؛ نیازمند مطالعه، تجربه و حساسیت زیادی است.   *** به نظر شما مستندسازان جوان باید چه الزاماتی را رعایت کنند؟ اولا جریان فیلم سازی در دنیا فرمول بردار نیست. در مستند سازی پیش از هر چیز پژوهش اهمیت دارد. تا زمانی که مستندساز اطلاعات و سواد حوزه مورد نظر را نداشته باشد، راه به جایی نخواهد برد. باید ابتدا در مورد موضوع شناخت پیداکند و بعد به تولید مستند فکر کند.   *** شما اکنون کارگردانی دو برنامه «شما و سیما» و مستند «راهنمای سفر به ایران» را روی آنتن دارید درباره این دو برنامه بفرمایید؟ «راهنمای سفر به ایران» مجموعه ای مستند به سفارش شبکه سحر انگلیسی است و برای مردم اروپا و امریکا ساخته شد. به همین دلیل یک زوج انگلیسی ـ ایرانی را به عنوان راوی انتخاب کردیم. از دلایل انتخاب این زوج فضاسازی رسانه ها علیه ایران و عدم آشنایی مردم اروپا و امریکا نسبت به عقاید، باورهای مردم و سرزمین ما بود. به طور کلی بسیاری از مردم غرب تصورات نادرستی از کشور ما دارند، حتی بعضا ما را با کشورهایی همچون عراق اشتباه می گیرند. این زوج انگلیسی با سفر به دور ایران از یک سو راوی داستانی از مناظر بدیع طبیعت کشورمان شدند و از سوی دیگر از جاذبه های مدرن شهرهای بزرگمان سخن گفتند. اما در مورد برنامه «شما و سیما» باید بگویم. با توجه به نام برنامه باید دو موضوع مخاطب و سیما در کار برجسته می شد. متاسفانه در طول سال ها تنها موضوع سیما مطرح بود بنابراین از لحظه ای که کار را برعهده گرفتم، نظرات و صدای مخاطب مورد سیما نیز گنجانده شد. من خود را از مدافعان و منتقدان سرسخت تلویزیون می دانم به همین جهت تصور می کنم تلویزیون نسبت به خودش کم لطف شده است. امروزه ساعت ها در زمینه فوتبال و سینما و ... برنامه تولید می شود و روی آنتن شبکه های مختلف می رود اما زمانی که پای برنامه های شبکه های متعدد به میان می آید دیگر کاری دیده نمی شود. در سفرهای خارجی شبکه های تلویزیونی را که نگاه می کنیم تولیدات چندانی ندارند. به عنوان مثال میلان ایتالیا 34 شبکه شهری داشت که در تمام آنها تنها تبلیغات دیده می شود. در تمامی شبکه های سیمای جمهوری اسامی صدها و هزاران برنامه در زمینه های گوناگون و به صورت تخصصی تولید می شود. ما از بزرگ ترین سریال سازهای جهان محسوب می شویم. از نظر تولید فیلم های سینمایی جزء شش کشور اول جهان هستیم. اما در زمینه عرضه و تبلیغ و فروش برنامه در بازارهای بین المللی مشکلات اساسی داریم. در برنامه «شما و سیما» سعی کرده ایم، رفرم های جدیدی را برای معرفی بهتر برنامه های تلویزیون ایجاد کنیم. به نظر من به علت تنوع تولیدات شبکه های سیما این برنامه باید هر روز در جدول پخش جای داده شود.   *** نقش شبکه مستند را برای مستد سازان چگونه ارزیابی می کنید؟ شبکه مستند کاملا مهجور واقع شده در صورتی که شبکه ای ارزشمند است و ارتقاء سطح آگاهی و فرهنگ رسالت اصلی این شبکه باید در نظر گرفته شود. مهمترین مشکل این شبکه بودجه برنامه سازی است. از دیگر اقتضائات تولید در هر شبکه جذب اسپانسر است که متاسفانه شبکه مستند از آن بی بهره است. در سال های اخیر علاقمندی به برنامه های مستند در عامه مردم شدت یافته است و به جرات می گویم «ایران بهشت مستند سازهای جهان» است سرزمینی با قدمت چند هزار ساله و مناظر طبیعی و بکر که به مستند ساز انگیزه تولید کارهایی ارزنده را می دهد. انتهای پیام/ن
2016 - iribtv.ir - Contact us : prsima@irib.ir

تمامی حقوق این وب سایت به معاونت سیما تعلق دارد